plendefrruesjp
2017-04-21

25 kwietnia o godzienie 17.00 w Sali Wystaw i Promocji MPBP w Rypinie odbędzie się spotkanie z Andrzejem Szarmachem i Jackiem Kurowskim. 

2017-04-19

 21 kwietnia o godzinie 9.30 Oddział dziecięcy i Filia nr 2 MPBP w Rypinie zapraszają do sali kina "Bałtyk", ul. Warszawska 8 na obchody "Dnia Ziemi".

2017-04-08

11 kwietnia o godz. 16.00 w Sali Wystaw i Promocji centrali MPBP w Rypinie przy ul. Warszawskiej 20 odbędzie się kolejne spotkanie Klubu Filozoficznego działającego przy Bibliotece. 

2017-04-04

6 kwietnia o godzinie 14.00 w Sali Wystaw i Promocji MPBP w Rypinie przy ul. Warszawskiej 20, odbędzie się kolejne spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki. 

2017-04-01

Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej zaprasza na kram rękodzieła świątecznego.

2017-03-28
W sobotę 1 kwietnia o godzinie 17.00 zapraszamy do Ośrodka Chopinowskiego w Szafarni na CLASSIC MEETS BOOGIE, czyli muzyczne show Macieja Markiewicza–pianisty, improwizatora, absolwenta Akademii Muzycznej w Poznaniu, akwarelisty.
zobacz wszystkie

Środowisko przyrodnicze

1. Krajobraz regionu
 
Pod względem fizyczno-geograficznym Puszcza Kampinoska leży w pradolinie Wisły, w zachodniej części Kotliny warszawskiej, stanowiącej najniżej położoną część Niziny Mazowieckiej. Ograniczona jest korytarzami Wisły i Bzury oraz skarpą tarasu Równiny Łowicko-Błońskiej. Kompleksy leśne (mniej niż połowa geograficznej „Puszczy”) należą w większości do Kampinoskiego Parku Narodowego. Rzeka Bzura
 
Teren ten ukształtowany został w okresie zlodowacenia. Płynące z południa wody zatrzymywane przez czoło lądolodu łączyły się tu w jedną rzekę i płynęły wzdłuż krawędzi lodu, na zachód, żłobiąc głębokie koryto pradoliny Wisły. Obecna rzeka zajmuje tylko niewielką, północną część tego dawnego koryta. Na południe od niej biegną równoleżnikowo: taras zalewowy z żyznymi glebami madowymi, taras wydmowy (podzielony na dwa pasy wydmowe i dwa bagienne) i taras wysoki - płaska równina o urodzajnych glebach (południowa skarpa). 
 
Wśród wymienionych wyróżnia się porośnięty lasami taras wydmowy, najbardziej utożsamiany z „Puszczą Kampinoską”. Występujące tu, charakterystyczne wydmy, utworzone zostały przez dawne piaszczyste łachy i kępy, z czasem porośnięte drzewami. Dziś uważane są za najlepiej zachowany kompleks wydm śródlądowych w Europie. Można tu spotkać proste wały wydmowe, wydmy łukowe (w tym parabole, osiągające do 30 m wysokości) oraz grzędy wydmowe, powstałe z połączenia ramion wydm łukowych. Sąsiadujące z wydmami pasy bagien i torfowisk powstały z kolei z nurtów Prawisły, które kiedyś zostały odcięte w bezodpływowe jeziora. Zarastająca je roślinność stopniowo rozkładała się, tworząc w bagnistych nieckach pokłady torfu. Wydmy i bagna poprzecinane są dodatkowo błotnistymi parowami, piaszczystymi grądami czy bagienkami utworzonymi w nieckach wydm. Całość tworzy zróżnicowany, górzysty krajobraz, w którym miejscowi wyróżniają – nieprzypadkowo – Białe Góry, Dębową Górę, Krzywą Górę, Ćwikową Górę i wiele innych.
 
Sąsiadujące z sobą gorące piaski i wilgotne bagna mają wpływ na mikroklimat Puszczy. Temperatura zmienia się tu wolniej niż na sąsiednich obszarach, wiatr wieje słabiej, wiosną i jesienią często występują mgły, za to rzadko zdarzają się opady deszczu. Występują jednocześnie duże amplitudy temperatur: dni są ciepłe, w nocy często zdarzają się przymrozki.
 
Na Ziemię Dobrzyńską Prawisła miała mniejszy wpływ – jej pradolina za Płockiem przesuwa się w stronę leżącego na lewym brzegu obecnej Wisły Włocławka.  Istotniejszy dla ziem na prawym brzegu był wspomniany wcześniej lądolód skandynawski, a w miarę jego topnienia – przekształcenia dokonane przez powstające z niego cieki wodne. W ten sposób powstał polodowcowy krajobraz zwany Wysoczyzną Dobrzyńską, w którym wyróżniamy: pagórki moreny czołowej, o znacznych rozmiarach (dochodzące do 150 m. n.p.m.), ozy, wydłużone pagórki o wysokości najczęściej kilkunastu metrów i długości nawet kilkudziesięciu kilometrów, powstałe ze żwiru i piasku niesionego przez lądolód, faliste równiny moreny dennej, rozległe, płaskie sandry, czyli stożki napływowe zbudowane ze żwirów i piasków oraz wypłukane przez wody podlodowcowe rynny. 
 
Ciekawy, pagórkowy krajobraz występuje zwłaszcza w okolicach Zbójna - tamtejszy Obszar Chronionego Krajobrazu Drumliny Zbójeńskie to jedno z bardziej znanych w Polsce pól drumlinowych. Owe drumliny to powstałe na skutek działalności lodowca niskie, gliniaste wzgórza, o chlebowatym kształcie (ok 1 km długie, 5 – 60 m wysokie). Zazwyczaj od strony, gdzie nasuwał się lądolód, mają bardziej stromy stok. W Zbójnie występują w znacznej ilości.
 
W publikacjach dotyczących Ziemi Dobrzyńskiej spotkać można także miano Pojezierza Dobrzyńskiego, które region zawdzięcza wielu jeziorom polodowcowym, głębokim, rynnowym, o stromych brzegach lub stosunkowo niewielkim, płytkim i owalnym. Największe z nich to Urszulewskie (250 ha), Żalskie (160 ha) i Wielkie (133 ha). Generalnie jednak, mimo bogactwa jezior, kilku rzek (Wisła, Drwęca, Rypienica, Pissa, Brynica, Skrwa, Mień) występują tu, podobnie, jak w Kampinosie, niedobory wody. Deszcz pada dość rzadko. 
 
 
 
 
 
2. Świat roślin
 
Choć termin „puszcza” sugeruje dziewiczy las, z różnorodnymi gatunkami starych drzew i krzewów, obecnie w Puszczy Kampinoskiej przeważają, szczególnie na wydmach, sosny. Najstarsze mają dziś ponad 200 lat i blisko 30 m. wysokości. Drzewa liściaste, w tym gł. olchy (olsy) i łęgi, rosną głównie na bagnach. Można dodatkowo spotkać unikatowe gatunki roślin, których nasiona przyniosły woda lub ptaki, m. in.: chamedafne północną, będącą reliktem glacjalnym; wiśnię kwaśną z południowo-wschodniej Europy oraz brzozę czarną, spotykaną jeszcze tylko w południowej i zachodniej Polsce. Pod drzewami, na bagnach, rośnie z kolei rozmarynek.
 
Także na Ziemi Dobrzyńskiej, szczególnie na wydmach w jej zachodniej części, przeważają lasy sosnowe. Rosną tu także dęby szypułkowe, brzozy brodawkowa i niska, modrzew polski, buki, brekinie. W lasach, ale także we wsiach, dość często rosną kasztanowce. Pod drzewami znajdziemy chronione sasanki, widłaki i konwalie. 
 
3. Świat zwierząt
 
W Puszczy Kampinoskiej bytuje blisko połowa gatunków, występujących w Polsce. Jej „znakiem firmowym” jest łoś, żyje tu ich przeszło 300, ale można tu spotkać także bobry, rysie, wydry, lisy, jelenie, sarny, dziki, jenoty, borsuki, kuny, gronostaje. Nad głowami odwiedzający lata z kolei 220 gatunków ptaków, w tym: bocian czarny, bielik, żuraw, czapla siwa, derkacz czy przepiórka oraz drapieżne myszołowy i jastrzębie oraz rzadsze orliki krzykliwe, dzierzby, dzięcioły syryjskie i białogrzbiete, bąki. Występuje tu także wiele gadów i płazów, a w Wiśle złowić można ukleję, suma czy sandacza.
 
Na Ziemi Dobrzyńskiej także znalazły schronienie liczne zwierzęta i ptaki, od dzików i jeleni poczynając przez liczne dziś bobry, po zające, bażanty, kuropatwy. Nie brakuje także drapieżnych jenotów, lisów, borsuków, kun leśnych. Spośród gatunków chronionych ptaków spotkać można bociana czarnego, żurawia, czaple siwą, bąka, perkoza dwuczubego, łabędzia niemego, czernicę czy mewę śmieszkę. W okolicznych jeziorach znajdziemy natomiast bogactwo ryb – od popularnych w mniejszych jeziorach karasi złocistych i srebrzystych, szczupaków i linów, po sielawy, sieje, karpie, leszcze, płocie, węgorze, miętusy, sandacze, okonie.
 
 4. Ochrona przyrody
 
Od 2000 roku cały Kampinoski Park Narodowy, uznany też przez Parlament Europejski za ostoję ptaków o randze europejskiej, jest Rezerwatem Biosfery "Puszcza Kampinoska". Jego najcenniejsze przyrodniczo zakątki tworzą 22 obszary ochrony ścisłej, obejmujące 12% jego terenu, gdzie przyroda może się rozwijać bez ingerencji człowieka. Pozostałe tereny Parku objęte są ochroną częściową (80,4% terenu) i krajobrazową (7,6%). 
 
Wśród obszarów ochrony ścisłej najdłuższą tradycję ma Rezerwat Przyrody Zamczysko, utworzony już w 1924 roku, a od 1959 r. objęty ochroną ścisłą. Na blisko 6 ha rosną stare grądy wilgotne, dąbrowa świetlista i łęg olszowy oraz dęby szypułkowe. Znajduje się tu także dobrze zachowane grodzisko wczesnośredniowieczne z XII wieku, tzw. Stare Zamczysko, owiane legendami o skarbach Królowej Bony i mogiła żołnierza AK z 1944 roku. Przez ten rezerwat nie prowadzi jednak żaden szlak. 
 
Młodszy jest Rezerwat Przyrody Czapliniec, gdzie na 13 ha znajdowało się kilkanaście gniazd czapli siwej (obecnie czaple występują poza rezerwatem). W Rezerwacie Przyrody Granica wydmy i bagna porastają 150-letnie drzewa grądu, olsu. Teren ten upodobały sobie łosie i czarne bociany. Rezerwat Przyrody Sieraków to z kolei jeden z najciekawszych w Polsce i największy (pow.1204,91 ha), obejmuje klasyczne wydmy paraboliczne m.in. Wywrotnia Góra, Kąt Góry, Biała Góra, kotlinę bagienną Cichowęża i dolinkę przepływową Młyniska. W mieszanym borze (m. in. olsy i łęgi olszowo-jesionowe, grąd, brzoza czarna) występują m.in. lilia złotogłów, łuskiewnik różowy, kosaciec syberyjski, kruszczyk blotny i rozmarynek - chamedafne północna, relikt epoki lodowcowej. Na szlaku spotkać można bobry, łosie, czarne bociany, żurawie. Swoje skarby i sekrety mają także pozostałe rezerwaty, m. in.: Rezerwat Przyrody Roztoka (kępy wisienki i 200-letnie dęby), Krzywa Góra (wał wydmowy 18 km, Dąb Kobendzy liczący dziś ok. 400 lat oraz pamiątkowy kamień poświęcony prof. Romanowi Kobendzy), Nart (300-letnie graby, 250-letnie dęby szypułkowe i Sosna Królowej Bony), Rybitwy (ostoja zwierzyny), Wilków (30 m. parabole wydmowe, jelenie i bocian czarny), Zaborów Leśny (wydmy, Mogiła Powstańców Styczniowych 1863 roku, pomniki przyrody, łosie, żurawie i bobry). 
 
Na Ziemi Dobrzyńskiej istnieje dziś kilka rezerwatów i uroczysk, wyznaczonych na przyszłe rezerwaty. Na Wiśle na wysokości Włęcza (gm. Czernikowo) znajduje się „Zielona Kępa”. Swoje legowiska mają tu wilki, bobry zakładają liczne żeremia, a orły bieliki – gniazda. Nad jeziorem Mielno (gm. Skępe) wydzielony został rezerwat „Torfowisko Mielneńskie”, gdzie występuje m. in. rosiczka okrągłolistna – roślina owadożerna o właściwościach leczniczych. W gminie Wielgie rozciąga się Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Jezioro Piaseczyńskie”, jest to jezioro bezodpływowe, a mimo to należy do czystszych w Polsce - można się tu kąpać czy łowić ryby.  Na szczególną uwagę zasługuje także Brudzeński Park Krajobrazowy, leżący w ujściu Skrwy do Wisły, z ciekawymi wąwozami i skarpami. W krajobrazie parku dominują wielogatunkowe lasy grądowe – liściaste, z przewagą dębów bezszypułkowych i grabów. Obok lasów, na nasłonecznionych skarpach, występują także murawy kserotermiczne, z chronionymi wawrzynkiem wilczełyko, konwaliami, śnieżyczkami przebiśniegami i liliami złotogłów.
 
strona główna   |   linki   |   kontakt